Plandište - mapaTeritorija opštine Plandište nalazi se u jugoistočnom delu AP Vojvodine, tačnije u istočnom delu Banata. Prostire se između granice sa susednom Rumunijom na istoku, opštine Sečanj na severu, opštine Alibunar na zapadu i opštine Vršac na jugu.

Područje opštine Plandište u odnosu na važnije komunikacije ima relativno povoljan položaj. Kroz Opštinu prolazi železnička pruga na liniji Zrenjanin – Plandište – Vršac – Bela Crkva i državni put prvog reda, na relaciji Zrenjanin – Sečanj – Plandište – Vršac.

Opština Plandište dosta je razuđena, ima čak 14 neseljenih mesta. To su pored sedišta Opštine, naseljenog masta Plandište, još i: Banatski Sokolac, Miletićevo, Markovićevo, Dužine, Stari Lec, Hajdučica, Velika Greda, Jermenovci, Barice, Laudonovac, Margita, Kupinik i Veliki Gaj. Sva naseljena mesta su ruralnog tipa.

I pored zastupljenosti sva tri vida saobraćaja (drumski, železnički i vodni), osnovni infrastrukturni problem je neiskorišćenost geostrategijskog položaja opštine Plandište. Udaljenost sedišta Opštine, tj. naseljenog mesta Plandište od važnijih saobraćajnica i gradskih centara je sledeća:

Beograd

Koridor 10

Novi Sad

Vršac

Zrenjanin

Temišvar (Rumunija)


Prednosti prirodnog okruženja

Procena stanja životne sredine je presek stanja životne sredine u lokalnoj sredini, onako kakvo je ono danas.
Na teritoriji Opštine nije uspostavljen katastar zagađivača, kao ni monitoring vode, vazduha i zemljišta. Na predmetnom prostoru nema većih industrijskih objekata, potencijalnih zagađivača. Na teritoriji opštine Plandište nalaze se i Nacionalni parkovi, specijalni rezervati prirode i zaštićena prirodna dobra, te je stoga neophodno voditi računa o životnoj sredini.

Opština Plandište nalazi se u umereno – kontinentalnom klimatskom pojasu, karakterističnom za Banat:

  • srednja godišnja temperatura od 11,5°S je najviša u Vojvodini;
  • zime su najtoplije u Vojvodini 1,5°S;
  • ovo je najvetrovitiji deo Vojvodine, košava se javlja prosečno 73 dana godišnje;
  • sa najvećom količinom padavina (prosečno godišnje 657 mm/m2).

Opština Plandište je u Srbiji mapirana kao jedna od opština sa najvećim potencijalom obnovljivih izvora energije što je i razlog za postojanje prvog registrovanog Vetro parka kod nas.

Može se reći da je cela teritorija Opštine deo tipične banatske ravnice, sa razlikama između apsolutnih visina koje iznose 14,9 m. Najniža tačka (74,6 m) nalazi se na potezu Liptaj u ataru Jermenovci (Ilandžanska depresija). Najviša tačka (89,5 m) nalazi se na jezersko-lesnoj terasi na potezu Vizurin (severoistočno od Margite). Preovlađuju visine između 76 m i 79 m.

Naftna bušotina

Područje Opštine Plandište raspolaže energetskim sirovinama, naftom i prirodnim gasom. Nafta se eksploatiše na naftnom polju Velika Greda i naftno polje Jermenovci. Opština Plandište je bogata i izvorima termalnih voda koji su otkriveni prilikom traganja za naftom i zemnim gasom. Već na dubini od 600 m – 650 m otkrivene su termalne vode čija se temperatura kreće od 45 °C – 50 °C. Na dubini od 800 m, voda dostiže temeraturu od 60 °C.

Vodni resursi su u značajnoj meri zastupljeni na teritoriji opštine Plandište. Teritorijom Opštine protiču tri rečna toka: Brzava, Moravica i  Rojga koji dolaze iz Rumunije, a završavaju se u Opštini. Ukupna dužina ova tri toka na teritoriji opštine Plandište iznosi 44 km. Za odvođenje površinskih voda, kao i regulisanje režima podzemnih voda, izgrađena je gusta kanalska mreža u ukupnoj dužini od  990,5 km.

LJUDSKI RESURSI

Ukupan broj stanovnika opštine Plandište, po popisu iz 2011. godine iznosi 11.365.

Opštinu karakteriše heterogena nacionalna i etnička struktura:

Srbi čine – 51,76%, Nacionalna struktura
Mađari – 11,29%,
Makedonci – 9,19%,
Rumuni – 6,92%,
Slovaci – 5,43%,
Romi – 2,48%,
Ostali narodi i narodnosti čine – 12,93%.

S obzirom na multietnički sastav Opštine, stepen tolerancije u opštini Plandište je izraženiji nego kod neke homogene sredine. Na ovom prostoru pripadnici različitih nacija su već vekovima unazad naučili da se može živeti zajedno.

Višejezičnost je zastupljena u svim institucijama lokalne samouprave kao i u školama i predškolskim ustanovama. U službenoj upotrebi su: srpski, mađarski, rumunski, slovački i makedonski jezik.

U pogledu nivoa obrazovanja, u opštini Plandište ima najviše lica sa:

  • srednjom stručnom spremom – 47 %,
  • osnovnim obrazovanjem – 27 %,
  • nepotpuno osnovno obrazovanje – 14 %,
  • više i visoko obrazovanje – 8 %,
  • dok je bez škole – 4 % stanovništva.

U Opštini Plandište je već duži niz godina prisutan visok nivo nezaposlenosti. Međutim nezaposlena lica su obučena za rad u poljoprivredi (ratarska, voćarska proizvodnja), u prerađivačkoj, tekstilnoj industriji, naftnoj industriji i industriji polimera.

Saobraćajna infrastruktura

Putnu mrežu na područiju opštine Plandište čini mreža državnih i lokalnih puteva. Najvažnije saobraćajnice koje prolaze kroz opštinu su deonice državnog puta I B, reda broj 18,Put
Zrenjanin – Sečanj – Plandište – Vršac – Straža – Bela Crkva – državna granica sa Rumunijom (granični prelaz Kaluđerovo) i državnog puta II A, reda broj 132, Plandište – Alibunar.

Pored državnih puteva značajan segment putne mreže predstavljaju i lokalni putevi koji povezuju sva naseljena mesta na teritoriji opštine Plandište.

Ukupna dužina uličnih – naseljskih saobraćajnica na teritoriji opštine Plandište iznosi 116,854 km, od čega sa savremenim kolovozom – asfaltnom podlogom 102,334 km saobraćajnica.

Železnički saobraćaj na području opštine Plandište već godinama nije u funkciji, kako putničkog tako i robnog transporta. Takođe ne postoji povezivanje ovog vida saobraćaja sa ostali vidovima. Koncepcijsko opredelenje u domenu železničkog saobraćaja bila bi modernizacija i rekonstrukcija železničke infrastrukture u cilju afirmacije ovog vida saobraćaja u domenu prevoza ljudi i roba posebno u svetlu međuregionalnih povezivanja regija država Srbije i Rumunije (Temišvar – Vršac – Bela Crkva – Bazijaš). Ovu prugu na teritoriji APV treba predvideti kao planiranu regionalnu prugu (deonica Zrenjanin – Vršac – Bela Crkva).

Vodni saobraćaj, odnosno jedini plovni put na teritoriji opštine Plandište čini kanal iz sistema OKM HS DTD Banatska Palanka – Novi Bečej, koji omogućuje transport roba i transport putnika. Hidrološki uslovi dozvoljavaju plovidbu tokom cele godine.

Rekonstrukcijom i izgradnjom teretnog pristaništa za rasute i kabaste terete u zoni Jermenovaca formirala bi se inicijalna jedinica integralnog saobraćaja, ne samo ovog prostora već i okolnih opština. Ovakvo opredelenje je u cilju afirmacije vodnog saobraćaja, kao vida jeftinog prevoza na ovom prostoru. Za implementaciju potrebnih sadržaja vodnog saobraćaja (i putničkog pristana) u Jermenovcima u okviru obale kanala, postoje odlični prostorni i hidrološki uslovi.

Elektrifikacija, toplifikacija i gasifikacija

Na teritoriji opštine Plandište se nalazi 127.577 km srednjenaponske vazdušne mreže i 8.396 km srednjenaponske kablovske mreže.

Javna rasveta u naseljenim mestima nije potrebnog nivoa. U većini naseljenih mesta ista je starosti preko 25 godina. O održavanju mreže javne rasvete u svim naseljenim mestima staraju se mesne zajednice.

Karakteristično za ovo područje je rast malih industrijskih potrošača.

Neophodno je zalagati se za razvoj obnovljivih izvora energije, izgradnjom vetroparka Plandište I, kao i dalje proširenje u južnim delovima opštine Plandište.

Na područiju opštine Plandište ne vrši se distribucija toplotne energije i nema planova za izgradnju toplana.

GasOpština Plandište snabdeva se prirodnim gasom preko magistralnog gasovoda MG – 01 i razvodnog gasovoda RG – 01 – 19, navedeni gasovodi vezani su za gasovodni sistem JP „Srbijagas-a“.

Na teritoriji Opštine izgrađena je distributivna gasna mreža i prateći gasovodni objekti (MRS i PP šahte). Distribuciju gasa na teritoriji opštine Plandište vrši JP „Polet“ Plandište.

Gasifikacija je izvršena u svim naseljenim mestima opštine Plandište osim naseljenog mesta Laudonovac.

Postojeća gasovodna infrastruktura zadovoljava sadašnje potrebe potrošača. Planirane aktivnosti na unapređenju snabdevanja stanovništva prirodnim gasom su, zamena distributivnih gasnih mreža od čeličnih cevi polietilenskim cevima u naseljenim mestima Velika Greda i Plandište, rekonstrukcija dela priključnog gasovoda Velika Greda – Plandište i izgradnja stanica katodne zaštite distributivnih gasnih mreža Velika Greda i Stari Lec.

Elektronska komunikaciona infrastruktura

Za kvalitetno odvijanje elektronskog komunikacionog saobraćaja na području opštine Plandište, izgrađeni su kvalitetni spojni putevi optičkim kablovskim vezama, uz sve glavne lokalne i putne pravce.

Telekomunikaciona infrastruktura koja obuhvata izgradnju ili postavljanje, održavanje, korišćenje i davanje na korišćenje javnih komunikacionih mreža i pripadajućih sredstava, kao i pružanje javno dostupnih elektronskih komunikacionih usluga, na teritoriji opštine Plandište pretežno sprovodi „Telekom Srbija“ A.D. Beograd.

Može se reći da je elektronska komunikaciona infrastruktura na području opštine Plandište, po kvalitetu i po kapacitetu na zadovoljavajućem nivou.

Vodosnadbevanje i vodoprivredna infrastruktura

Ukupna dužina vodovodne mreže na teritoriji opštine je 131,57 km. Svako naselje ima izgrađene separatne sisteme za snabdevanje vodom, osim naselja Veliki Gaj i Kupinik koji koriste zajedničko izvorište. Vodovodi su građeni u različitom vremenskom periodu uglavnom po nadzorom mesnih zajednica, primenom različitih tehničkih rešenja.

Vodotoranj PlandišteSamo u naselju Plandište postoji izgrađen vodotoranj za snabdevanje naselja vodom kapaciteta 350 m3, a u Opštini ima i 18 bunara različitih kapaciteta.

O održavanju vodovoda u naseljenim mestima Plandište, Banatski Sokolac, Miletićevo i Hajdučica stara se JP “Polet“ Plandište dok se u ostalim naseljenim mestima o održavanju vodovoda staraju mesne zajednice bez prisustva odgovarajuće stručne radne snage. Pored postojećih sistema vodosnabdevanja, u svim naseljenim mestima kao alternativni izvori snabdevanja vodom postoje veliki broj tzv. mini vodovoda koji su još u upotrebi, čija je izgradnja vršena sedamdesetih godina prošlog veka. Značajan segment ili alternativni izvor predstavljaju i javne česme kojih na području Opštine ima 54.

Na celokupnoj površini opštine Plandište izgrađena je kanalska mreža za odvođenje suvišnih voda po kriterijumima koji su važili u vremenu izgradnje, a pri tom uvažavajući ekonomsku snagu društva. Celokupna teritorija Opštine podeljena je u osam slivova za odvodnjavanje, od čega pet na teritoriji Opštine, a tri na teritoriji opštine Plandište i susednih opština.

Na površini slivova na teritoriji Opštine izgrađena je kanalska mreža koja obuhvata glavne odvodne kanale, kao i sekundarnu kanalsku mrežu koja prihvata suvišne površinske i podzemne vode sa poljoprivrednog i drugog zemljišta.

Što se tiče procene ugroženosti teritorije opštine Plandište od suvišnih voda, može se konstantovati da je na području Opštine izgrađeno 990,5 km kanalske mreže, da je u odbranu od poplava uključeno 9 crpnih stanica, da je duž cele granice sa Rumunijom izgrađen odbrambeni nasip u dužini od 23,43 km. Ovakav sistem trebao bi da obezbedi zaštitu od površinskih, podzemnih i spoljnih voda sa visokim stepenom sigurnosti koji nauka i praksa poznaje.